Boden bebte frei

Verwester Geruch in den Nasen

Bläst der Westwind auf die Straßen

Wasserpfeife in der Hand

Sitzt der Alte

In der Hocke

Blooper bloop

Ringe aus Rauch

Aus seinem Munde heraus

Das Mädchen leblos und nackt

Die Tattoos rot bemalt دو سه شب پیش 

شهر مملو از آشوب بود

زمین

لرزان و پر غرور بود

کنون

گوشها خسته از سکوت

دماغ بیزار از باد غرب

که بوی جسد را

در سینه میفشارد

پیرمردی تنها

نشسته روی پله ای شکسته

زبانبسته

چوب قلیان بر لب

دود تنباکو از دهان

بیرون می داد

دختری عریان و بی حس

لبها ماتیکی, قرمز

زیر آواری از سنگ

تنهای تنها
دسته‌بندی شده در: Gedichte ]]> http://maziarworld.wordpress.com/2010/11/17/stad/feed/ 10 maziarworld http://maziarworld.wordpress.com/2010/08/15/wagnersisolde/ http://maziarworld.wordpress.com/2010/08/15/wagnersisolde/#comments Sun, 15 Aug 2010 09:13:22 +0000 maziarworld http://maziarworld.wordpress.com/?p=370 ]]>

Links und Einbilcke für die bayreuther-festspiele
http://www.bayreuther-festspiele.de/english/video_guide__224.html

سخنی کوتاه
سخنی زیبا
اصفهان نصف جهان

ازمجموعه «آواز قو» اثر فرانتس شوبرت, با اشعاری از لودویگ رلشتاب و هاینریش هاینه. گویند که قو ها در تمام عمر خود تک همسر و ساکتتند ولی در آخرین لحظه ی عمر خود, آوازی زیبا می خوانند.

Komponist:    Franz Schubert

Gedicht:         Heinrich Heine

Piano: Rudolf Jansen, Baritone: Andreas Schmidt

Download

The City

Appearing on the far horizon
Like a picture in the fog,
A city, with its towers
Shrouded in the evening dusk.

A damp gust of wind eddies
The course of the grey water;
With a mournful rhythm
The boatman rows in my boat.

The sun lifts itself once more,
Glowing upwards from below the horizon,
And shows me that place
Where I lost what was dearest to me.

Seit Beginn der Gedanken sind der Mensch und das Prinzip Hoffnung eng miteinander verbunden. Sei es wenn wir in der Kindheit auf die Geschenke während der Neujahrsfeier (in christlichen Länder wohl an Weihnachten) gewartet haben, oder in einem schlechten Abschnitt unseres Lebens auf die Besserung gehofft haben oder sonst auch in schwierigen Situationen auf eine gute Lösung gehofft haben, dann hat uns das Prinzip Hoffnung weiter nach vorne begleitet. Wohl manche Philosophen begründen jenes Verhalten in einem arbeitenden, schaffenden, die Gegebenheiten umbildenden und überholenden Mensch, der in einem umsorgten Kollektiv, seinen Weg geht. Der Mensch, der seinen Träumen nachgeht und seine Träume ihn vorwärts bewegen. Diese Träume können von der Kindheit einen Menschen geprägt haben oder auch später entstanden sein.
Ernst Bloch hat diese Thesen wissenschaftlich untersucht und aufs Papier gebracht. Mag sein, dass manches Argument in seinem Hauptwerk später sich als ein peinlicher Lapsus herausgestellt hat, aber mit seiner Arbeit hat er die moderne Soziologie gut vorangebracht. Ich empfehle jedem das Buch frei von Vorurteilen zu lesen und die Tatsache, dass Ernst Bloch zwischen 1933-45 ein Opfer der NS Herrschaft war, in betracht zu ziehen. Er versuchte das Erlebte und seine Erkenntnisse während NS – Zeit später in seinem Hauptwerk “das Prinzip Hoffnung“ zu verarbeiten. Sowohl seine Nähe zur Sowjetunion und die Begeisterung für Karl Marx haben ihn davon abgehalten Etwas in sein Werk aufzunehmen, dass gegen die Thesen von Karl Marx und sein Buch “das Kapital“ spricht.
Andere Philosophen sehen das Prinzip Hoffnung in einem Individuum (einem Menschen), das in einem organisierten Kollektiv seinen Weg sucht(Theodor W. Adorno). Vielleicht hat er sich in einer attraktiveren Wortwahl ausgedruckt, die einem mit Einzigartigkeit umschließt und in einem das Gefühl der Stärke erzeugt.
Ein bisschen anderes sieht es bei Molana4 aus, der die Einzigartigkeit des Menschen mit einem fast unerreichbaren Zustand des Seins verbindet. Den Mensch als ein Gottähnliches – Wesen betrachtet, der nichts anderes ist als der umgebende, umschließende und umsorgende Gott, der in jedem Individuum weilt, das sich und seinen Weg sucht. Wobei die Grenzen des Seins und Nichtseins verwischt seien. Manche sehen in seinen Gedichten den hoffenden Menschen, der die Sehnsucht des Verlobten umschrieb und erkennen “das Prinzip Hoffnung“ als ein baldiges Wiedersehens, das meiner Meinung nach schon geschehen ist als er zu dichten begann.
Es gibt Momente des Zweifels, die einem von sich selbst(Gott oder dem Weg) entfernen und es gibt aber auch Momente, die die Hoffung stärken. Der Mensch ist selbst manchmal Opfer seiner Zerrissenheit und die übermenschliche Kraft oder den übermächtigen Vater, den er als Gott bezeichnet, ist ein Abbild seiner Selbst. Ich empfehle jedem seine Bücher frei von Vorurteilen und mit einem gewissen Selbstvertrauen als Mensch zu lesen.

Ja, das Prinzip Hoffnung ist der Mensch mit seinen zerrissenen und göttlichen Gedanken, der in Richtung Vollkommenheit mit allen guten und schlechten Eigenschaften strebt.

- – — – - — – - — – - — – - —

Das Prinzip Hoffnung
Ernst Blochs Abschlusssätze im Prinzip Hoffnung bilden ein fulminantes Furioso (Eberhard Braun) zum Thema Heimat:

Der Mensch lebt noch überall in der Vorgeschichte, ja alles und jedes steht noch vor Erschaffung der Welt, als einer rechten. Die wirkliche Genesis ist nicht am Anfang, sondern am Ende, und sie beginnt erst anzufangen, wenn Gesellschaft und Dasein radikal werden, das heißt sich an der Wurzel fassen. Die Wurzel der Geschichte aber ist der arbeitende, schaffende, die Gegebenheiten umbildende und überholende Mensch. Hat er sich erfaßt und das Seine ohne Entäußerung und Entfremdung in realer Demokratie begründet, so entsteht in der Welt etwas, das allen in die Kindheit scheint und worin noch niemand war: Heimat. (S. 1628)
- – — – - — – - — – - — – - —

Theodor W. Adorno ’s Schreiben an seinen Verleger:

… Anstelle der wirklichen Anstrengung und Arbeit des Begriffs, die ein alter Hegelianer wie Bloch doch weiß Gott schwer zu nehmen hätte, ist das Buch wie ein reißendes Gewässer, in dem alles mögliche Zeug, vor allem Konservenbüchsen, herumschwimmt, überreich an einem teilweise übrigens etwas apokryphen Stoff, aber arm einfach an geistigem Gehalt…

- – — – - — – - — – - — – - —

Molana4 , der Mensch und die Heimat
Die Vorlage für das Gedicht ist die Strophe eines Gedichtes von dem größten Mystiker aller Zeiten “Molana“(Molavi). Dschalal ad-Din Muhammad Rumi (مولانا جلال الدین محمد رومی‎)vermutlich am 30. September 1207 in Balkh geboren; † 17. Dezember 1273 in Konya(heute in der Türkei). Der Meister möge mir verzeihen, dass ich sein Gedicht umgeschrieben und nicht eins zu eins übersetzt habe.
مرغ باغ ملکوتم نیم از عالم خاک——-دو سه روزیست قفسی ساخته اند از بدنم

Ich bin ein himmlischer Vogel
Und nicht von dieser Welt.
Der Körper ähnelt einem Käfig,
Der mich die Tage gefangen hält.
Lass mich heraus,
Die Hülle ist mir zu kalt.
Lass mich heraus,
Ich bin ein himmlischer Vogel
Und nicht von dieser Welt.

— – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – -

اصل امید
انسان و امید از کودکی تا مرگ در راستای زندگی بشری همیشه با هم آمیخته بوده اند. بطور مثال کودکان و جوانان در نوروز همه امید دارند که تعطیلاتی خوب و عیدی بسیاری بگیرند. امید در زندگی انسان همواره موجود می باشد, چه در بدترین وضعیت زندگی فردی که انسان امید به بهبودی آنرا دارد و چه در آسایش که انسان خواستار استوار بودن آن است و این اصل امید است که همواره انسان را بسوی پیشرفت و تکامل هدایت می کند. بسیاری از فیلسوفان همچون ارنست بلوخ۱ بر این باورند که این رفتار پایه انسانی کارگر و بوجودآورنده ایست که در مجوعه ای خلقی, بدون در نظر گرفتن شخص بی ملال زندگی می کند. این رویای انسان است که او را همواره به جلو می برد. رویاهایی که می توانند از زمان کودکی در انسان شوق دیرینه ای بوجود آورده باشند که در زندگی آینده اش تاثیرگذار باشد و می توانند حتی رویاهایی باشند که بعد از کودکی در او شکل گرفته اند و او را بسو ی پیشرفت ویا ادامه زندگی هدایت می کنند. ارنست بلوخ۱ این ایده ها را مورد بررسی قرارداده و در کتاب «اصل امید۱» جمع آوری کرده است. با اینکه بعضی از نوشته هایش در «اصل امید۱» صحیح نمی باشند و به همین دلیل بسیاری از نویسندگان بر او خرده گرفته اند, ولی او با رسالات خود سعی در پیشبرد و مطرح کردن جامعه شناسی مدرن داشت. من به تمام افراد علاقمند توصیه میکنم, کتابش را بخوانند. این نکته هم که او در جنگ جهانی دوم مورد ضرب وشتم قرار گرفته بود ودر کتاب خود «اصل امید۱» واقعه های آنزمان را بطوری برای خود تشریح می کند را نیز در نظر بگیرید. با این وجود نزدیکی تفکری او به شوروی, کارل مارکس۵ و تنفرش از کاپیتالیسم باعث شد که از نوشتن هر گونه واژه ای که مخالف تفکر کارل مارکس می باشد خودداری کند که این مورد انتقاد عده ای کثیر از دانشمندان و فیلسوفان نام آور می باشد, بطور مثال تئودور ادورنو۳, او اصل امید را در انسانی می بیند که در جامعه ای آزاد, بدنبال خود و راهش می گردد. جامعه ای که فرد در آن شاخص و یکتاست. شاید او از نوشتاری زیباتر آمیخته با دیدی انسانی تر برخوردار می باشد. یکتا بودن هر انسان همراه با قدرت فردی, احساسی فراتر از انسان در همه بوجود می آورد که مولانا آنرا به عرش می رساند.

مرغ باغ ملکوتم نیم از عالم خاک——-دو سه روزیست قفسی ساخته اند از بدنم

مولانا هر انسان را موجوی یکتا می بیند که یکتا بودنش همواره با احساسی والاتر قرین می باشد. انسانی خدایگان و یکتا که همه جا و هر کس را همچون مجموعه ای در بر می گیرد که بدنبال خود و راهی ابدی می گردد. بعضی در مولانا فردی را می بینند که عشقی خدایی را توصیف گر است که امید رسیدن به آنرا در اشعارش احساس می کنند. اما در آنزمان که به سراییدن عشق ورزید, یافته بود آنچه را که عشق می نامند و بدنبال ضمیری والاتر در درون خود در جستجو می بود.
بعضی اوقات شک انسان را از خود ویا موجودی که به او خدا نام می نهد, دور می کند. ولی همواره این امید است که او را بسمتی که خواستار می باشد هدایت می کند. انسان قربانی زد وخورد درونی تفکر و امید خود می باشد و این نیروی قدرتمند پنهانی که گه گاه او را بطوری هدایت می کند, خدای می نامد. با دیدی فراتر از انسان به او نگریستن, بازتاب انسانی وارسته و والا را هویدا می کند که در قدرت بی نظیر می باشد. ولی همچون انسان رئوف, قصاو, …, و همچون انسان و امید او در مرحله های مختلف زندگی ضد و نقیض می باشد. آری انسان هنوز به آن مرحله از تکامل نرسیده است تا خدایی را درک کند که خود را در او ببیند و یا خالقی که از روز ازل با اوست. بهمین دلیل است که بسیاری از محبوبان چون منصور حلاج بر سر دار اسرار هویدا می کنند. امید خواسته ی دیرینی که در هر انسان گه گاه پرسه می زند, خواسته یا امید رسیدن به عرشی اعلاء در همه ی جهات زندگانی می باشد, البته با در نظر گرفتن تفکر, احساس, محیط, … و دید او.
آری اصل امید, انسانی آشفته با تفکری خلاق بسوی تکامل است, با تمام زوایای درونی, بیرونی, … و جانبی او.

- – — – - — – - — – - — – - —

ارنست بلوخ۱ Ernst Bloch

انسان, زندگی, وطن:
انسان هنوز همه جا در ماقبل تاریخ زندگی می کند, همه چیز و هر چیز همچون قبل از آفرینش هستی به جلو می رود. آفرینش واقعی آغاز نیست, بلکه پایان است و در زمانی هستی شروعش در آغاز است که جامعه و بودن هستی, بنیادی می شوند. یعنی, زمانی که بودن از ریشه تغییر می کند. اما ریشه ی تاریخ, انسان کارگر و بوجودآورنده ایست که محیط را در بر می گیرد و از آن می گذرد. حال اگر خود و محیطش را بدون تاثیرات خارجی و بیگانگی از خود, در نظر بگیریم که خود و بودنش را در یک دموکراسی واقعی در بر بگیرد و محیطی در دنیا بوجود آید که همه از زمان کودکی بیاد دارند و هیچکس هم تا بحال در آن نبوده است: وطن
- – — – - — – - — – - — – - —

تئودور ادورنو۳ Theodor W. Adorno
قطعه ای از نامه ای که تئودور ادورنو۳ به ناشر خود نوشت که چرا کتاب اصل امید۱ را چاپ کرده است.

پیر هگل۲ دوست, آقای بلوخ ۱ با تلاش واقعی, کار پر مشقتی (اصل امید) ۱ انجام داده است که همه می دانند که راحت نبوده است.
اما کارش همچون رودی خروشان است که در آن همه چیز و بیش از هر چیز, قوطی های خالی کنسرو شناورند. کتابی آکنده از نوشته هایی پوچ که هیچکس به آن احتیاج ندارد, اما با فقر روحی و خالی از محتوای تفکری.
- – — – - — – - — – - — – - —

جلال الدین محمد بلخى Jalāl ad-Dīn Muḥammad Balkhī

این هم گفتار مولانا در خصوص وطن و انسان:

روزها فكر من اين است و همه شب سخنم          كه چرا غافل از احوال دل خویشتنم
از کجا آمده ام، آمدنم از بهر چه بود؟             به کجا می روم؟ آخر ننمایی وطنم
مانده ام سخت عجب كزچه سبب ساخت مرا       یا چه بود است مراد وی از این ساختم
جان كه از عالم علوی است يقين میدانم        رخت خود باز بر آنم كه همان جا فکنم
مرغ باغ ملکوتم نیم از عالم خاک         دو سه روزیست قفسی ساخته اند از بدنم
ای خوش آنروز که پرواز کنم تا بر دوست             به هوای سر کویش پر وبالی بزنم
کیست در گوش که او می شنود آوازم            یا کدام است سخن می نهد اندر دهنم
کیست در دیده که از دیده برون می نگرد       یا چه جان است نگویی که منش پیرهنم
تا به تحقیق مرا منزل و ره ننمایی               یکدم آرام نگیرم نفسی دم نزنم
می وصلم بچشان تا در زندان ابد        از سر عربده مستانه به هم در شکنم
من بخود نامدم اینجا که بخود باز روم         آن که آورد مرا باز برد در وطنم
تو مپندار که من شعر به خود مب گویم            تا که هشیارم و بیدار یکی دم نزنم
شمس تبریز اگر روی به من بنمایی         والله این قالب مردار به هم در شکنم

مولانا

— – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – - — – -

۱) ارنست بلوخ Ernst Bloch
فیلسوفی آلمانی
۱۸۸۵ در لودویکس هافن بدنیا و در ۱۹۷۷ در توبینگن در گذشت. یکی از آخرین فیلسوفان مکتب اوتوپی یا بهشت رویایی بحاسب می آید. مشهورترین کتابش اصل امید (Das Prinzip Hoffnung)می باشد

۲) گئورگ ویلهلم فریدریش هگل Georg Wilhelm Friedrich Hegel
فیلسوفی آلمانی
در ۱۷۷۰ میلادی در شهر اشتوتگارت ، واقع در جنوب غربی آلمان ، به دنیا آمد. در سال ۱۸۳۱ میلادی دار فانی را وداع گفت. او یکی از آخرین فیلسوفان مکتب ایدئالیسم بود.

۳) تئودور ادورنو Theodor W. Adorno
فیلسوف و جامعه شناس آلمانی
۱۱ سپتامبر ۱۹۰۳ در فرانکفورت بدنیا و در ۶ اوت ۱۹۶۹ در شهر ویسپ در کشور سوئیس درگذشت. یکی از بنیانگذاران مکتب فرانکفورتی بود.

کارل مارکس (۵ Karl Marx
فیلسوف، جامعه‌شناس، تاریخ‌دان، اقتصاددان آلمانی. او به همراه فردریش انگلس، مانیفست کمونیست در ۱۸۴۸ که مشهورترین رساله تاریخ جنبش سوسیالیستی می‌باشد را منتشر کرد.

4) Jalāl ad-Dīn Muḥammad Balkhī (Persian: (مولانا, جلال الدین محمد بلخى

Deutsche Bücher: Mojdeh Bayat und Mohammad Ali Jamnia: Geschichten aus dem Land der Sufis. Frankfurt am Main: Fischer-Taschenbuch-Verlag 1998. ISBN 3-596-13966-X

Von der anderen Seite der Strasse kam plötzlich eine Frau, nahm das Kind an der Hand und fragte; mit wem redest du überhaupt. Der Vater kam dazu und Fragte den Jungen; hast du schon deinen Brief an den Weihnachtsmann geschrieben? Der Junge sagte weinend; er war bei mir, aber er kann meinen Wunsch nicht erfüllen! i, i… ich habe mir gewünscht, dass die Liebe aus der Welt verschwindet. Der Vater nahm das Kind in den Arm und übersäte seine Wangen mit Küssen. Der Vater hat nur ihm jetzt die Aufmerksamkeit verschenkt und ab dem Zeitpunkt saß er auf den Schultern des Vaters bis er eingeschlafen war. In der Nacht wachte der Junge auf. Der Engel konnte meinen Wunsch nicht erfüllen, aber mein Vater hat ja meinen Wunsch erfüllt. Demnächst muss ich wohl dem Papa sagen, was ich mir wünsche.

Es tat nicht mehr weh und der Junge war voller Freude, also die Liebe gibt es nicht mehr, dachte sich der Junge. Der Vater hat die Liebe aus der Welt verbannen können.

***

میلاد مسیح

آخرین روزهای سال دوهزاروهشت بود ومردم در تکاپوی خرید کادوهای کریسمس. خیابان، با آخرین پرتو آفتاب زمستانی هنوز روشن  بود که پسرکوچولو گریان دنبال پدر و مادرش قدم برمی داشت. قطره های اشک  بر گونه هایش روان بود و چشمان قرمز اشک آلودش، باد کرده. هر چند وقت یکبار پدرش  را صدا می زد. صدایش دیگر بم و گرفته شده بود. پدر و مادر، پر تنش به خرید  ادامه می دادند و فریادهای او را نمی شنیدند. پسرکوچولو، از رفتن باز ایستاد و چشمانش را بست. بعد از مدت کوتاهی پلک های خود را باز کرد و پیرمردی با ریش سفید را در برابرش دید. پیرمرد پرسید, پسرم چرا گریه می کنی؟ پدر ومادر در انتظار تو هستند. نمی خواهی کمی تندتر راه بروی که گمشان نکنی؟ پسرکوچولو اشکش را پاک کرد و جواب داد, او مادر من نیست . بعد دوباره زد زیرگریه. پیرمرد گفت, جشن عشق در راه است, گریه نکن پسرم. من یک فرشته هستم. هر آرزویی که داشته باشی برآورده خواهم کرد. حالا  بگو چی می خواهی؟ پسرکوچولو جواب داد: هرچی  آرزوکنم ،می توانی برآورده کنی؟ پس من آرزو می کنم که دیگر عشقی تو دنیا نباشه! اگه می تونی عشقو از دنیا ببر! من نمی دونم که عشق چیه ،ولی  احتمالاً چیز بدیست, چون مامان، بابا را به خاطر عشق ترک کرد و به خاطر عشق، حتی دیگه وقتی برای من نداره و پیشم  نمیاید. خواهرمم تمام شب گریه میکنه, آخه شوهرش بخاطر عشق به یکی  دیگه اونو ترک کرده… خواهش میکنم عشقو از دنیا ببر. عجب چیز بدیست این عشق. فرشته دستی بر موهای سفیدش کشید و گفت: این آرزوی تو را نمی توانم برآورده کنم! اگر عشق را از دنیا ببرم زندگی بی معنی می شود. دیگر فردایی وجود نخواهد داشت. عشق نه تنها بد نیست، بلکه اساس زندگیست. پسرکوچولو  در جواب گفت : مادرم همیشه می گفت، فقط به کسانی عشق می ورزند که شایسته عشق باشند. یعنی من هنوز کوچکم یا اینکه شایسته عشق ورزیدن نیستم؟ در همین لحظه زنی از آنطرف خیابان شتابان آمد و دست پسرکوچولو را گرفت و پرسید با کی داری حرف می زنی؟ لحظه ای بعد پدر هم  از راه رسید. رو به پسرکوچولو کرد و از او پرسید: نامه ای که هر سال برای فرشته می نویسی پست کردی؟ پسرکوچولو جواب داد نه، اون امروزخودش پیشم بود ولی نتوانست آرزومو برآورده کنه! آرزو کردم که دیگر عشقی روی زمین وجود نداشته باشه. پدر با شنیدن آرزوی فرزندش ، در آغوشش  گرفت وغرق بوسه اش  کرد. بعد گذاشتش روی  شانه هایش و به حرف هایش گوش کرد تا خوابش برد. نیمه شب، پسرکوچولو از خواب بیدار شد و با خودش گفت: از این به بعد تمام آرزوهایم را به پدر خواهم گفت, فرشته نتوانست آرزویم را برآورده کند ولی پدر توانست. بر این خیال بود که پدر عشق را از دنیا برده و عشقی دیگه در دنیا وجود نداره, آخه  دیگه ملالی  احساس نمی کرد و آکنده از شادی بود.

In den manchen islamischen Ländern werden die Frauen dazu gezwungen Kopftuch zu tragen und ihren Körper zu verdecken. Auch die Männer dürfen Manches nicht anziehen. Im kalten Winter Deutschlands verdecken sich manche Menschen FREIWILLIG vor der Kälte. Aber was mit Zwang geschieht, taugt nicht. Schade nur, dass Deutschland mit dem Kopftuchverbot an den Schulen den islamischen Gelehrten(Ländern) recht gab!

در بعضی از کشورهای اسلامی زنان را مجبور به سر کردن روسری و مانتو می کنند. و مردان هم اجازه پوشیدن بسیاری از لباسها را ندارند. در برف و سرمای آلمان انسانها به خواسته ی خود سر و بدن را می پوشانند. هر تفکر و قانون اجباری جایش در زباله دانیست. جای تاسف است که کشور آلمان روسری را در مدارس برای معلمان منع و به بسیاری از قانونگذاران اجباری حق داده است.

ساقی بریز می ناب در باده                    امشب ز جفای عهدشکنان آزادم

سرود طلایه داران صبح نور                 کند زتاریکی شب زدگان آزادم

خبر مرگ مستحب ز دورآمد                سوگند که به عشق شهیدان آزادم

بلبل, خوش بخوان سرودآزادی               کن ز طامات خرقه پوشان آزادم

زضرورت عذرمطلوب معافم                 دریغ که زفرمان محبوبان آزادم

عنان طاقت سیل مردم گسست                از گهرباری چشمم بخوان آزادم

به جرم قلم تازیانه خورد ماهر             بگفت زعهد سکوت قلمداران آزادم

Die Wüste ist vom Nebel überfüllt, sagt sich der Wanderer.
Die Hunde des Dorfes schweigen.
Im Nebel versteckt, kam ich plötzlich an, Gol Kuo weiß nichts.
Vor dem Eingang sieht sie mich.
Eine Träne tanzt auf ihren Lippen, sie wird sagen:
Neblig ist es … Ich dachte, wenn der Nebel bis in die Frühe bliebe,
Wann würden die Tapferen ihre Liebsten sehen!
***

Die Wüste ist vom Nebel überfüllt.
Des Dorfes Licht ist im Nebel verhüllt.
Warmblüter ist die Wüste.
Müde ist die Wüste, mit gebrochnem Atem
Still ist die Wüste und die Tautropfen schwitzen
Im Nebel der Halluzination ruhig nieder.

بیابان را، سراسر، مه فرا گرفته است

چراغ قریه پنهان است

موجی گرم در خون بیابان است

خسته بیابان،

لب بسته

نفس بشکسته

در هذیان گرم عرق می ریزدش آهسته

از هر بند

***

بیابان را سراسر مه گرفته است می گوید به خود عابر

سگان قریه خاموشند

در شولای مه پنهان، به خانه می رسم گل کو نمی داند مرا ناگاه

در درگاه می بیند به چشمش قطره

اشکی بر لبش لبخند، خواهد گفت:

بیابان را سراسر مه گرفته است… با خود فکر می کردم که مه، گر

همچنان تا صبح می پائید مردان جسور از

خفیه گاه خود به دیدار عزیزان باز می گشتند

***

بیابان را

سراسر

مه گرفته است

چراغ قریه پنهانست، موجی گرم در خون بیابان است

بیابان، خسته لب بسته نفس بشکسته در هذیان گرم مه عرق می ریزدش

آهسته از هر بند…

شاعر نام آور آلمانی یکی از آخرین شاعران دوره ی رمانتیک به حساب می آید. او نه تنها به خاطر اشعار و نوشته های خود معروف است, بلکه بخاطر سخنان بی آلایش و بر ضد فئودالیسم نیز نام آورست. در آثار خود بطور خاصی احساس و خواسته ی انسانی را آمیخته با انتقاد به قلم آورده است. اولین نویسنده ای بود که ستونهای هنری در روزنامه ها را ابداع  کرد و در آن با استادی و چیره دستی خاصی, انتقادات و مطالب هنری خود را منتشر و تاثیر زیادی در جامعه و محافل ادبی اروپای آن زمان گذاشت. در آلمان به خاطر یهودی بودنش همواره تحت انتقاد و ناسزاگویی قرار می گرفت. به همین دلیل در سال 1831 آلمان را وداع و در پاریس ساکن شد. بعد از آن تا حدی تحت فشار انتقادگرایان آلمانی قرار گرفت که نویسندگان فرانسوی در کنفرانسی  به منتقدان آلمانی گفتند:اگر شماهینریش هینه را نمی خواهید, او از ماست.

با اینکه با یکی از شاعران هم دوره خود “گراف پلاتن  (Karl August G. M. Graf von Platen-Hallermünde) مشاعره ی کتبی داشت و گاهی مشاعره تبدیل به یک مشاجره سخت همراه با ناسزاگویی خفیف می شد, انسانی بود وارسته‏ كه جهانِ پيرامونش را از دريچه تنگ و تاريكِ برتری قومی و نژادی و مذهبی نمی‏نگريست. از طرفی احساس درونی و قلب یاغی هینه برای برابری و همبستگی با قشر زیرین جامعه می تپید و از طرفی هم می دانست در آن زمان چطور باید سخن گفت و رفتار کرد. در زمان قبل از هینه  سخن گفتن دو پهلو  و پوشیده بود. ” ولفگانگ گوته” در نوشته هایش هیچوقت بطور مستقیم و آشکار از جامعه انتقاد نمی کند و در جایی خود به این نکته اشاره می کند: مگر در سروده هایم دوتا بودنم را نمی بینید؟  اما هینه با زبانی دو پهلو ولی آشکارا شعر می سرایید که از قرن نوزدهم تا بحال از جزابیتش ذره ای کاسته نشده است.

ایرونی (irony) یعنی خلاف  واقعیت و یا خلاف اعتقاد شخصی سخن گفتن و نوشتن. هینه آشکارا و با ایرونی خاصی می نویسد. بطور مثال امروزه وقتی کسی سیگار می خرد, بر روی پاکت آن آرم مرگ به همراه نوشته ای که خبر از مرگ زودرس را می دهد چاپ شده است. این همان آشکارا دو پهلو سخن گفتن است(ایرونی آشکارا). یعنی کسی جنسی را برای استعمال می خرد اما می داند که سمی است و مرگ در انتظار است. گذشته از آن, هینه نظمی ارائه می دهد که از طرف تمام اغیار جامه قابل قبول است.

سیگموند فروید (Sigmund Freud) در یاداشتهای دست نویس خود اکثرا شعرهای هینه را از بر و با کمی اشتباه بر کاغذ می آورد تا احساس درونی خود را در آنزمان بازگو کند.

تفاوت هنری کارهایش که خالی از هر گونه سکته می باشند سایه بر نسلهای بعد از او و حتی نسل کنونی برافراشته و هنوز هم خواننده را شیفته نظمی شیرین می کنند که گاه دو تا چهار و گه گاه با یک و سه ختم می شوند. افراد آشنا با ادبیات شعر در موقع خواندن هینه, خود را در اقیانوس پر تلاطمی از محبت و عشق می بینند که آگاهانه دست در دست او از سکوی کشتی عظیمی به پایین می پرند و با تکه ای چوب از کلبه ای شکسته بر موجی خروشان می رانند تا در بندری ایمن پیاده شوند. زیرا خواننده خود را در زمان و مکان خاصی احساس نمی کند, سروده هایی بی مکان وبی زمان. دو پهلوگوییش آنقدر آشکار, شیرین و دلنواز است که بعضی آنرا ناسزایی ناخواسته می نامند.

خواننده بدون در نظر گرفتن ایرونی5  و زبان انتقادگر هینه, شعری “لوس” و خالی از هر گونه انتقاد را احساس خواهد کرد. اما خواننده با کمی توجه بیشتر و مرور دوباره شعر, به این نتیجه خواهد رسید که گوینده در زندگی آنقدر سختی کشیده است که دریای آرام را با نگاهی آشنا به معشوقی همیشگی  تبدیل می کند که در دل پیوند خوره است.

دریایی که زیر نور آفتاب زرگون می درخشد ولی متعلق به کسی نخواهد بود. اما خواننده می داند که سیم و زری وجود ندارد(ایرونی آشکارا). از مهر, عشق و زیبایی هم سخن می گوید. مهر و محبت در طول تاریخ انسانی هر دو از محبوبیت خاصی برخوردار بوده اند و شاعر دانسته آنانرا به آتش می کشد. هینه می دانست که خواندن نوشته هایی از محبت وعشق تاثیر خاصی در درون خواننده خواهد گذاشت. کما اینکه در این شعر سخن از مرگ هم هست. پایان راه زندگی مرگ است. حال عده ای بر این باورند که زندگی تازه ای را آغاز خواهند کرد و عده ای دیگر اعتقادی چنین ندارند. ولی از آغاز مرگ در راه است.

او از خارج از گود “لنگش کن گفتن” را دوست نداشت. و اینگونه افراد را افرادی می نامید که فقط روح خود را بدهکار می کنند. تو خود را در تفکرت بدهکار می کنی به آنان می گفت.

برای دوستانی که  با جامعه ی آن زمان آشنا نیستند. در دوره ی هینه  جزیره ی «رودوس» (Rhodos)  در رقص مشهور بوده است. و او فرض می کند شخصی رقص بلد نیست اما برای اینکه در میدانی بهتر برقصد به جزیره ی رودوس می رود. در ماهیتش که فاقد توانایی رقصیدن است تغییری ایجاد نشده است. فقط می تواند لاف بزند که گوی و میدان را دیده است, اما عملی از او هیچوقت سر نخواهد زد.  زیرا در آن گوی و میدان نیز از عمل در فرار است.

با تمام گستردگی تفکری و با اینکه خود بخاطر یهودی بودنش در تیررس انتقادگران آلمانی قرار داشته, در تمسخر دیگر شاعران و حتی تفکر و فرهنگ آنان کوشیده است. شعر بالا را خطاب به “گراف پلاتن” (Karl August G. M. Graf von Platen-Hallermünde)  که یکی از شاعران هم دوره ی خود بوده می نویسد. و چون “گراف پلاتن” همجنس باز بوده است او را مورد تمسخر قرار می دهد.  در یکی دیگر از کتابهایش “عکسهای سفر”(Reisebilder)  شعری از ” کارل لبرشت ایمرمن” (Carl Lebrecht Immermann)  را  در انتهای کتابش منتشر می کند, که در آن شیفتگان شعر شرق را از جمله “گراف پلاتن” را مورد تمسخر قرار می دهد.  چند ماه قبل از انتشار “عکسهای سفر” (Reisebilder) گراف “پلاتن” کتابی به نام غزلهای نو انتشار داده بود. “ایمرمن”  در این شعر شاعران غربی را که سعی می کنند شبیه سعدی و یا دیگر نام آوران شرق بنویسند, مورد تمسخر قرار می دهد. از جمله “ولفگانگ گوته” را مورد تمسخر قرار می دهد و او را شاعر پیرمرد خطاب می کند.

„Oestliche Poeten“

Groß’ mérite ist es jetzo, nach Saadi’s Art zu girren,
Doch mir scheint’s égal gepudelt, ob wir östlich, westlich irren.

Sonsten sang, bei’m Mondenscheine, Nachtigall seu Philomele;
Wenn jetzt Bülbül flötet, scheint es mir denn doch dieselbe Kehle.

Alter Dichter, du gemahnst mich, als wie Hameln’s Rattenfänger;
Pfeifst nach Morgen, und es folgen all’ die lieben, kleinen Sänger.

Aus Bequemlichkeit verehren sie die Kühe frommer Inden,
Dass sie den Olympus mögen nächst in jedem Kuhstall finden.

Von den Früchten, die sie aus dem Gartenhain von Schiraz stehlen,
Essen sie zu viel, die Armen, und vomieren dann Ghaselen.“

Carl Leberecht Immermann  24. April 1796 in Magdeburg;
25. August 1840 in Düsseldorf

بزرگترین خواسته ی شاعران امروزه هم روش سعدی سرودن است,

برای من بی تفاوت است که به روش شرقی, غربی اشتباه کنم.

وگرنه ناختیگال۱ زیر نور ماه داستان فیلومله۲ را خواهد خواند؛

حال اگر بلبل این داستان را سراید, حنجره اش با ناختیگال۱ یکیست.

ای شاعرپیر۳ چرا تو به من همچون موش گیر هاملن۴ فریاد می زنی؛

صبحگاه فلوت می زنی و خوانندگان محبوب را بدنبال خود فرا می خوانی.

هندیان گاوپرست از روی راحتی و تنبلی گاوپرستی می کنند,

و فکر می کنند که جایگاه خدایان را در هر اصطبل خواهند یافت.

از میوه هایی که از باغ شیراز می دزدید و می برید,

خیلی زیاد می خورید, و از آنها غزلها را استفراق می کنید.

کارل لبرشت ایمرمن 24آوریل 1796-25آگوست 1840

آری هینه با مهارتی خاص جامعه فئودالی آن زمان را زیر سوال می برد و دفتر قانون و عشق آنزمان را با جوهری از خون قلم می زند.

هینریش هینه, زبانی گیرا آمیخته به انتقادی فراموش نشدنی. شعرهایی موزون که قلب را لمس و تفکر را ازان خود می کند.

— —- —– —– —

۱: ناختیگال(Nachtigall) همان بلبل است. “ایمرمن” در شعر خود کلمه بلبل (Bülbül)  را به لاتین   می نویسد.

۲: در متئولوژی یونانی “فیلومله” ( Philomele)  یک شاهزاده است که مردی به نام “ترءوس” به او تجاوز می کند. او برای اینکه “فیلومله” نام او و داستان تجاوز را فاش نگوید, زبان ” فیلومله” را بعد از تجاوز به او می برد. ولی “فیلومله” بر روی پارچه ای داستان تجاوز را برای خواهرش گلدوزی می کند و هر دو در صدد انتقامجویی بر می آیند و پسرش را می کشند و گوشتش را برای ناهار برای او صرف می کنند. “ترءوس” آنان را تعقیب می کند. “فیلومله” تبدیل به بلبل و خواهرش تبدیل به پرستو می شود و هر دو از دست “ترءوس” فرار می کنند. به همین جهت در اشعار شاعران از خواندن بلبل در رابطه با “فیلومله” سروده های بسیاری وجود دارد.

۳: غرض از شاعرپیر “یوهان ولفگانگ فون گوته”

(Johann Wolfgang von Goethe) است.

۴: هاملن (Hameln)  شهری است در شمال آلمان. افسانه ایست در سال 1284. در آن سال شهر هاملن پر از موش و موش صحرایی شده بود. یک رهگذر ادعا می کند که می تواند شهر را از موش خالی کند. شهروندان به او قول می دهند که در صورت خالی کردن شهر از موشها به او اجری شایسته پرداخت خواهند کرد. او فلوت جادویی خود را بیرون آورده و شروع به نواختن می کند. تمام موشهای شهر به دور او جمع می شوند. او در حال نواختن از شهر بیرون و از رودخانه نزدیک شهر عبور می کند. تمام موشها در رودخانه یا خفه می شوند و یا آب آنان را با خود می برد…

5:Irony

مازیار

به دریای خروشان من شدم قایق سوار      شنیدند ماهیان داستان تو ساکت و گوشوار

غمی سنگین بشد فرمانروا بر دریاها      تحمل سلب شد از ماهیان رفتند تا اقیانوسها

بخشکی کس نداند وز کردۀ شرم آورت      ولی اقیانوسها دانند وزکرده ونام شرم آورت

ماهر قلم زد این داستان عاشقان را           ولی هینه بود استاد قلم این داستان را

***

Wie schändlich du gehandelt

Ich hab es den Menschen verhehlet,

Und bin hinausgefahren aufs Meer

Und hab es den Fischen erzählet.

Ich lass dir den guten Namen

Nur auf dem festen Lande;

Aber im ganzen Ozean

Weiß man von deiner Schande.

vielleicht hättest du gesagt:

Du liebtest mich.

Sie fühlen dein Herz,

vielleicht wird es ihnen sagen:

Du Liebst mich.

Lieber Freund

in einer befremdeten Zeit,

in der die Liebe an einem Mast

gebunden, die Peitsche erfährt,

versteckt die Liebe im Verließ

hinter’m Haus, dort wo’s dunkel ist.

Im Irrgarten des Lebens ist es kalt geworden,

fackelt der Liebe wegen das Feuer mit dem Gedicht.

Gedanken sind gefährlich, die Zeit bekloppt.

Tür an Tür die Angst klopft,

ums Lichtes Willen zu erlöschen.

Versteckt das Licht im Verließ

hinter’m Haus, dort wo’s dunkel ist.

Die Pässe sind besetzt,

die Macheten blutig riechend

von der chirurgischen Operation

der Lippen für das Lächeln im Gesicht.

Der Mund blutig das Lied der Macht -heulend.

Und es ist eine seltsame Zeit,

lieber Freund.

Versteckt die Freude im Verließ

hinter’m Haus, dort wo’s dunkel ist.

Wo ist die Zunge des Kanarienvogels

auf der Feuerblüte der Lilien und Jasmin,

die das Lied der Freiheit singt?

Der siegestrunkene Teufel

sitzt freudig vor dem Festmahl

unseres Leichenschmauses –wartend.

Und der Gott ist in Bedrängnis,

versteckt euren Gott im Verließ

hinter’m Haus, dort wo’s dunkel ist.

دهانت را می بويند

مبادا که گفته باشی دوستت می ‌دارم.

دلت را می ‌بويند

روزگار غريبی ست، نازنين

و عشق را

کنار تيرک راهبند

تازيانه می‌زنند.

عشق را در پستوی خانه نهان بايد کرد

در اين بن‌بست کج وپيچ سرما

آتش را

به سوخت‌بار سرود و شعر

فروزان می دارند

به انديشيدن خطر مکن.

روزگار غريبی‌ست، نازنين

آن که بر در می‌کوبد شباهنگام

به کشتنِ چراغ آمده است.

نور را در پستوی خانه نهان بايد کرد

آنک قصابانند

بر گذرگاه‌ها مستقر

با کنده و ساتوری خون‌آلود

روزگار غريبی‌ست، نازنين

و تبسم را بر لب‌ها جراحی می‌کنند

و ترانه را بر دهان

شوق را در پستوی خانه نهان بايد کرد

کباب قناری

بر آتش سوسن و ياس

روزگار غريبی‌ست، نازنين

ابليس پيروزمست

سور عزای ما را بر سفره نشسته است

خدای را در پستوی خانه نهان بايد کرد

احمد شاملو

Die Mauern fensterlos
Verbergen das höchste Gut
Hinter den Gardinen
Des Evinshaus
Made in Sweden

Die Namen der Namenlosen
Im Schlupfwinkel des Lichtes
Versteckt vor der Angst
Der Entdeckung, vor dem Traum
Des Aufsehers, dass kein
Buchstabe leiden kann

Die Striche in fünfer Reihen
Rechts, Links, Oben, Unten
So weit das Auge reicht
Blumen, Frauen, Versprechungen
Der Vergangenheit, der Zukunft
Gefroren auf der Wand

Eine Kakerlake auf der Wand
Zieht ihre Spuren nach Oben,
Nach Unten, nach Rechts, nach Links
Liest die Zeugen der Zeit
Die Stimme der Einsamkeit
Kein Vor, kein Zurück
Sie entziffert das höchste Gut
Durch das Loch in der Wand
Floh sie in Freiheit nach Haus

پشت پرده های فولادین اوین
دیواری بلند و بی پنجره
بهترین خواسته ی قلم را می پوشاند

نام آدمهای گمنام و دلیر
آن گوشه ی دیوار
دور از نور
مخفی شده از ترس
پنهان از رویای دژخیم

خطهای پنج دسته ای
بالا و پایین, چپ و راست
گلها, خانمهای زیبا,
قولهای گذشته و آینده
حک شده بر دیوار

یک سوسک سیاه
میره از دیوار بالا و
پایین, چپ و راست
انگار می خواند حک شده ها را
زبان تنهایی و درد
نوشته های
شهود گذشته و حال

بعد از کمی درنگ
رمز را حل کرد
نه عقب, نه جلو
فرارکرد از روزن دیوار
به بیرون
در پی آزادی محض